Dzisiejszy wyrok może wyznaczyć nową granicę odpowiedzialności banków w sprawach frankowych

2 lipca 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ponownie zajmie się jednym z najważniejszych zagadnień prawnych w sporach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego. Tym razem nie chodzi już o to, czy umowy zawierały nieuczciwe postanowienia. To zagadnienie zostało w ostatnich latach wielokrotnie rozstrzygnięte przez TSUE oraz polskie sądy. Dziś stawką jest czas. A dokładniej – moment rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy.

To zagadnienie, choć z pozoru techniczne, może mieć ogromne znaczenie dla tysięcy postępowań toczących się obecnie przed polskimi sądami. W praktyce odpowiedź TSUE może przesądzić o tym, czy bank będzie mógł skutecznie dochodzić swoich roszczeń wobec konsumenta, czy też okaże się, że z uwagi na upływ czasu utracił możliwość ich skutecznego dochodzenia.

Dzisiejsze sprawy nie pojawiły się przypadkiem

Przed Trybunałem zostaną ogłoszone wyroki w połączonych sprawach C-261/25 (Ścierbek) oraz C-262/25 (Drózdzik).

Oba pytania prejudycjalne skierowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczą w istocie tego samego problemu prawnego.

POSTANOWIENIE – sąd Warszawa ds. TSUE C-261-25_Ścierbek

WNIOSEK – sąd Warszawa ds. TSUE C-261-25_Ścierbek

POSTANOWIENIE – sąd Warszawa ds. TSUE C-262-25_Drózdzik

WNIOSEK – sąd Warszawa ds. TSUE C-262-25_Drózdzik

Sąd zapytał TSUE, czy prawo Unii Europejskiej pozwala przyjąć wykładnię, zgodnie z którą termin przedawnienia roszczeń przedsiębiorcy – banku – rozpoczyna swój bieg dopiero od chwili, w której konsument zakwestionował związanie postanowieniami umowy kredytu.

Nie jest to pytanie oderwane od rzeczywistości. Wręcz przeciwnie.

Od kilku lat banki, równolegle z przegrywanymi procesami o nieważność umów kredytowych, zaczęły kierować przeciwko konsumentom własne pozwy o zwrot wypłaconego kapitału. W wielu przypadkach spór nie dotyczy już samej nieważności umowy, lecz odpowiedzi na pytanie, czy bank nie wystąpił ze swoim roszczeniem zbyt późno.

To kolejny etap wieloletniej ewolucji orzecznictwa

Ostatnie lata przyniosły zasadniczą zmianę podejścia do ochrony konsumentów wynikającej z dyrektywy 93/13.

Począwszy od wyroku w sprawie Dziubak, poprzez kolejne orzeczenia dotyczące skutków nieważności umów, TSUE konsekwentnie podkreślał, że ochrona konsumenta nie może mieć charakteru iluzorycznego.

W 2026 roku Trybunał ponownie powrócił do zagadnienia przedawnienia.

16 kwietnia zapadły trzy istotne wyroki:

C-752/24 (Jangielak),
C-753/24 (Rzepacz),
C-901/24 (Falucka),

które dotyczyły m.in.:

roszczeń restytucyjnych banków,
przedawnienia roszczeń przedsiębiorców,
skutków nieważności umów,
zasad skuteczności ochrony konsumenta,
proporcjonalności,
prawa do sądu,
oraz bezpodstawnego wzbogacenia.

Dzisiejsze rozstrzygnięcia nie rozpoczynają więc nowego kierunku. Stanowią kolejny element rozwijającej się linii orzeczniczej dotyczącej rozliczeń po nieważności umów kredytowych.

Coraz więcej polskich sądów również analizuje przedawnienie roszczeń banków

Problem nie ma wyłącznie charakteru teoretycznego.

W praktyce sądy krajowe już dziś rozpoznają sprawy, w których banki – po przegranych procesach dotyczących nieważności umów – występują przeciwko kredytobiorcom z odrębnymi pozwami o zwrot kapitału.

Jednym z przykładów jest sprawa – Sygnatura akt I C 6/22 – prowadzona przed Sądem Okręgowym w Płocku przeciwko kredytobiorcom Deutsche Bank Polska S.A.

Bank dochodził ponad 745 tys. zł, obejmujących zarówno zwrot wypłaconego kapitału, jak również wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.

Sąd oddalił powództwo banku w całości oraz zasądził na rzecz kredytobiorców zwrot kosztów procesu.

Następnie korzystne dla konsumentów rozstrzygnięcia zostały utrzymane również w dalszym toku postępowania.

Każda sprawa opiera się oczywiście na własnym stanie faktycznym i indywidualnej ocenie sądu.

Pokazuje to jednak, że zagadnienie przedawnienia roszczeń banków nie jest już wyłącznie przedmiotem dyskusji doktrynalnej. Coraz częściej staje się elementem konkretnych rozstrzygnięć wydawanych przez polskie sądy.

Dlaczego dzisiejszy wyrok może okazać się przełomowy?

Najważniejszym pytaniem pozostaje moment rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń banku.

Od odpowiedzi TSUE może zależeć między innymi:

możliwość skutecznego dochodzenia przez banki zwrotu kapitału,
ocena już toczących się postępowań,
kierunek przyszłego orzecznictwa sądów krajowych,
strategia procesowa stron,
liczba nowych pozwów kierowanych przez banki,
praktyka zawierania ugód.

Nie oznacza to oczywiście, że dzisiejszy wyrok automatycznie zakończy wszystkie spory.

Ostateczne rozstrzygnięcia nadal będą należały do sądów krajowych, które będą stosowały wykładnię przedstawioną przez TSUE do okoliczności konkretnej sprawy.

Stawką jest nie tylko czas

Choć dzisiejsze pytania prejudycjalne dotyczą formalnie momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia, w rzeczywistości spór dotyczy znacznie szerszego zagadnienia.

To odpowiedź na pytanie, gdzie przebiega granica pomiędzy prawem przedsiębiorcy do dochodzenia swoich roszczeń a obowiązkiem zapewnienia konsumentowi rzeczywistej ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13.

Przez ostatnie lata TSUE wielokrotnie podkreślał, że przedsiębiorca stosujący nieuczciwe warunki umowne nie może odnosić z tego tytułu korzyści.

Dzisiejszy wyrok pokaże, czy zasada ta znajdzie dalsze rozwinięcie również w zakresie przedawnienia roszczeń banków.

Stanowisko Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu

Od ponad dziesięciu lat Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu monitoruje rozwój orzecznictwa dotyczącego ochrony konsumentów na rynku finansowym oraz uczestniczy w debacie publicznej dotyczącej kredytów frankowych, Sankcji Kredytu Darmowego i innych zagadnień prawa konsumenckiego.

Dzisiejsze rozstrzygnięcie TSUE może stanowić kolejny ważny etap budowania jednolitej wykładni prawa w sprawach dotyczących rozliczeń po nieważności umów kredytowych.

Niezależnie od treści sentencji wyroku, jego znaczenie będzie wymagało spokojnej, merytorycznej analizy całego uzasadnienia oraz odniesienia do dotychczasowej linii orzeczniczej Trybunału i sądów krajowych.

Dlatego już po ogłoszeniu wyroku przedstawimy naszym Czytelnikom:

pełne tłumaczenie najważniejszych tez orzeczenia,
komentarze prawników wspierających merytorycznie Stowarzyszenie,
analizę praktycznych skutków dla kredytobiorców,
ocenę wpływu dzisiejszego rozstrzygnięcia na tysiące toczących się postępowań sądowych.

Dziękujemy, że jesteś z nami

Wesprzyj działania Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB)

Od lat działamy społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.

Analizujemy projekty ustaw, bierzemy udział w pracach komisji, reagujemy na nieprawidłowości i edukujemy konsumentów rynku usług finansowych, aby mieli realną wiedzę i realną ochronę.

Uruchomiliśmy zbiórkę na edukację i działania systemowe, aby móc kontynuować te działania w czasie intensywnych prac legislacyjnych i orzeczniczych.