28 maja 2026 r. połączone Komisje Gospodarki i Rozwoju oraz Sprawiedliwości i Praw Człowieka rozpatrzyły poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania do rządowego projektu tzw. „ustawy frankowej” dotyczącej szczególnych rozwiązań w zakresie rozpoznawania spraw związanych z kredytami denominowanymi i indeksowanymi do franka szwajcarskiego. Posiedzenie trwało od godz. 9:38 do 10:17. Pracom przewodniczył poseł Rafał Komarewicz (Polska 2050 – Trzecia Droga), a stronę rządową reprezentował sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha.

Dzisiejsze głosowania stanowią kolejny etap wielomiesięcznych prac legislacyjnych nad projektem procedowanym jako druk sejmowy nr 1758 oraz sprawozdanie komisji nr 2369. Projekt od początku budził bardzo poważne kontrowersje zarówno po stronie środowisk frankowiczów, jak i części ekspertów rynku finansowego, kancelarii procesowych oraz organizacji społecznych monitorujących zgodność proponowanych rozwiązań z prawem Unii Europejskiej oraz orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE.

Od projektu proceduralnego do sporu o realną ochronę konsumenta

Rządowy projekt ustawy od początku był przedstawiany jako próba usprawnienia postępowań frankowych i odciążenia sądów poprzez wprowadzenie szczególnych rozwiązań proceduralnych. W sprawozdaniu komisji wskazywano m.in. na potrzebę przyspieszenia postępowań oraz uporządkowania rosnącej liczby spraw dotyczących kredytów frankowych.

Projekt przewiduje między innymi:

automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat po doręczeniu pozwu,
ograniczenie możliwości podejmowania przez banki działań wobec kredytobiorców wpisanych do baz informacji gospodarczej,
uproszczenia proceduralne,
szersze wykorzystanie posiedzeń niejawnych oraz rozwiązań cyfrowych,
a także szczególne zasady prowadzenia postępowań frankowych.

Jednocześnie od początku prac legislacyjnych narastały wątpliwości dotyczące skutków projektowanych regulacji dla praw konsumentów, zwłaszcza w zakresie potrącenia oraz prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie.

SBB: ustawa nie może prowadzić do ekonomicznego uprzywilejowania banków

Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu już przed drugim czytaniem przekazało Posłankom i Posłom oficjalne stanowisko oraz propozycje poprawek legislacyjnych. W swoim stanowisku SBB podkreśliło, że celem ustawy powinno być usprawnienie postępowań i odciążenie sądów, ale nie może się to odbywać kosztem ograniczenia ochrony konsumenckiej ani osłabienia sankcji za stosowanie klauzul abuzywnych.

SBB wskazywało również, że projektowane przepisy muszą pozostawać zgodne z:

Dyrektywą 93/13/EWG,
zasadą skuteczności ochrony konsumenckiej (effet utile),
orzecznictwem TSUE,
oraz konstytucyjną zasadą równości stron postępowania.

Najpoważniejsze zastrzeżenia organizacji dotyczyły mechanizmu potrącenia. W ocenie SBB projekt mógł prowadzić do:

wydłużania postępowań,
destabilizacji procesów,
ograniczenia prawa konsumentów do odsetek ustawowych,
oraz powstania nowych sporów interpretacyjnych.

Poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania

Podczas drugiego czytania zgłoszono sześć poprawek — trzy poprawki klubu parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość oraz trzy poprawki Koalicji Obywatelskiej.

Treść poprawek KO 1758_KO

Treść poprawek PiS 1758_PiS

W praktyce część propozycji PiS pokrywała się z postulatami wcześniej przedstawianymi przez stronę społeczną, w tym przez Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu.

Szczególnie istotna była poprawka dotycząca prawa konsumentów do odsetek ustawowych pomimo podniesienia przez bank zarzutu potrącenia, w brzmieniu:

“Art. 5a. Moc wsteczna oświadczenia o potrąceniu nie obowiązuje w zakresie żądania przez konsumenta odsetek za opóźnienie w zwrocie świadczenia pieniężnego w związku z niedozwolonym postanowieniem umownym bez względu na dokonane przez kredytodawcę potrącenie świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy “kredytu.

W propozycjach przekazanych Posłom SBB wskazywało, że brak takiej ochrony może oznaczać transfer miliardów złotych od obywateli do sektora bankowego.

Poprawki zgłoszone przez Koalicję Obywatelską były odzwierciedleniem wcześniejszych postulatów strony społecznej. Dzięki determinacji strony społecznej, w tym Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu klub parlamentarny KO złożył poprawki, które wyeliminowały z projektu ustawy przepisy przedłużające bankom mozliwość podniesienia zarzutu potrącenia.

Organizacja argumentowała, że retroaktywne skutki potrącenia mogą prowadzić do pozbawiania konsumentów należnych odsetek nawet w sytuacjach wieloletniego opóźnienia po stronie banków. Wskazywano również na ryzyko niezgodności takich rozwiązań z linią orzeczniczą TSUE dotyczącą skutecznej ochrony konsumenta.

Burzliwa dyskusja o automatycznym zawieszeniu spłaty rat

Najwięcej dyskusji podczas dzisiejszego posiedzenia komisji wywołała poprawka dotycząca automatycznego zawieszenia płatności rat kredytu. Klub PiS proponował, aby zawieszenie następowało wyłącznie wtedy, gdy sam konsument złoży odpowiedni wniosek w pozwie lub pozwie wzajemnym.

Poprawkę przedstawiał poseł Michał Kowalski (PiS), argumentując, że automatyczne zawieszenie spłaty bez uwzględnienia woli kredytobiorcy może być dla części konsumentów niekorzystne finansowo. Wskazywano m.in., że część kredytobiorców:

nie spłaciła jeszcze kapitału,
chce uniknąć końcowego rozliczenia,
lub świadomie kontynuuje spłatę w celu zwiększenia własnej wierzytelności wobec banku.

Ministerstwo Sprawiedliwości reprezentowane przez Arkadiusza Myrchę sprzeciwiło się poprawce. Resort wskazywał, że projekt już przewiduje możliwość dalszego przyjmowania świadczeń przez bank, nawet po automatycznym zawieszeniu obowiązku spłaty. Ministerstwo powoływało się na art. 3 ust. 6 projektu ustawy.

Przeciwko poprawce wystąpił również poseł Ćwik, argumentując, że brak automatyzmu doprowadziłby do dalszego prowadzenia postępowań zabezpieczających i osłabiłby cel ustawy polegający na przyspieszeniu rozpoznawania spraw frankowych.

Jednocześnie podczas posiedzenia głos zabrała strona społeczna. Małgorzata Gołębiowska ze Społecznego Nadzoru Bankowego wskazywała, że odsetki ustawowe pełnią funkcję zabezpieczenia przed przewlekaniem postępowań przez sektor bankowy.

Radca prawny Karol Nurkowski zwracał natomiast uwagę na potencjalne problemy związane z ustalaniem statusu konsumenta oraz praktycznym stosowaniem automatycznego zawieszenia rat w sytuacji, gdy bank kwestionuje konsumencki charakter umowy.

Wyniki głosowań komisji

Komisje ostatecznie odrzuciły wszystkie poprawki zgłoszone przez PiS dotyczące dodatkowych zabezpieczeń dla konsumentów.

Wyniki głosowań przedstawiały się następująco:

pierwsza poprawka PiS: 13 głosów „za”, 22 „przeciw”, 1 wstrzymujący się,
trzecia poprawka PiS: 12 głosów „za”, 21 „przeciw”, nikt się nie wstrzymał
szósta poprawka PiS: 12 głosów „za”, 18 „przeciw”, 1 wstrzymujący się.

Jednocześnie komisje przyjęły poprawki Koalicji Obywatelskiej:

druga, czwarta i piąta poprawka uzyskały poparcie 21 posłów przy 1 głosie przeciw i 12 głosach wstrzymujących się.

Co dalej z ustawą?

Po zakończeniu prac komisji projekt wróci pod obrady Sejmu w ramach dalszego etapu procesu legislacyjnego. Następnym krokiem będzie trzecie czytanie projektu i głosowanie całej Izby nad ustawą w ostatecznym kształcie.

Jeżeli Sejm uchwali ustawę, projekt trafi następnie do Senatu, który będzie mógł:

przyjąć ustawę bez zmian,
zaproponować poprawki,
albo odrzucić ustawę w całości.

Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa trafi do podpisu Prezydenta RP.

Możliwe skutki dla rynku i konsumentów

Dzisiejsze głosowania pokazują wyraźnie kierunek przyjęty przez większość parlamentarną i Ministerstwo Sprawiedliwości. Priorytetem pozostaje przede wszystkim przyspieszenie postępowań oraz ograniczenie obciążenia sądów, nawet kosztem części postulatów zgłaszanych przez organizacje społeczne reprezentujące kredytobiorców.

Dla frankowiczów kluczowe znaczenie będzie miało praktyczne stosowanie nowych przepisów przez sądy oraz dalsze rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczące skutków potrącenia, prawa do odsetek oraz standardów ochrony konsumenckiej wynikających z Dyrektywy 93/13.

W ocenie SBB obecny etap prac nie kończy dyskusji o zgodności projektowanych rozwiązań z prawem unijnym. Organizacja podkreśla, że część przyjętych regulacji może w przyszłości prowadzić do kolejnych sporów interpretacyjnych oraz nowych pytań prejudycjalnych kierowanych do TSUE.

Dzisiejsze posiedzenie komisji pokazało jednocześnie, że organizacje społeczne aktywnie uczestniczą w procesie legislacyjnym i próbują wpływać na ostateczny kształt przepisów dotyczących setek tysięcy obywateli posiadających lub posiadających w przeszłości kredyty powiązane z frankiem szwajcarskim.

: SBB-A.Wydrzyńska_K.Pilawska_Posłowie-Kowalski_Wassermann_1

: SBB_Społeczny Nadzór Bankowy_posłowie-Kowalski_Wassermann

Dziękujemy, że jesteś z nami

Wesprzyj działania Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB)

Od lat działamy społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.

Analizujemy projekty ustaw, bierzemy udział w pracach komisji, reagujemy na nieprawidłowości i edukujemy konsumentów rynku usług finansowych, aby mieli realną wiedzę i realną ochronę.

Uruchomiliśmy zbiórkę na edukację i działania systemowe, aby móc kontynuować te działania w czasie intensywnych prac legislacyjnych i orzeczniczych.