Sankcja kredytu darmowego (SKD) od miesięcy pozostaje jednym z najgorętszych tematów sporów pomiędzy konsumentami a sektorem bankowym. Choć przepisy ustawy o kredycie konsumenckim obowiązują od wielu lat, praktyka ich stosowania nadal budzi liczne wątpliwości — zarówno po stronie kredytobiorców, jak i samych sądów.

Kolejnym ważnym etapem w rozwoju tej linii orzeczniczej jest sprawa C-831/24, która trafiła przed Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej na skutek pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. Pełnomocnikiem w sprawie jest adw. Bartosz Czupajło z kancelarii Czupajło Ciskowski i Partnerzy.

Sprawa może mieć ogromne znaczenie dla przyszłości postępowań dotyczących SKD, ponieważ dotyczy nie tylko samych obowiązków banków, ale również roli sądu w ochronie konsumenta.

Jedno z pytań skierowanych do TSUE dotyczy bardzo praktycznego problemu, który pojawia się niemal w każdej sprawie o SKD. W praktyce konsument składa bankowi oświadczenie, w którym wskazuje określone naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim. Powstaje jednak pytanie:

czy sąd rozpoznający sprawę powinien ograniczyć się wyłącznie do tych uchybień, które wskazał konsument, czy też ma obowiązek samodzielnie zbadać umowę pod kątem innych możliwych naruszeń?

To zagadnienie ma ogromne znaczenie procesowe. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przeciętny konsument nie dysponuje specjalistyczną wiedzą z zakresu prawa bankowego czy konstrukcji kredytów konsumenckich. Bardzo często dopiero szczegółowa analiza prawna pozwala wykryć wszystkie nieprawidłowości występujące w umowie. Jeżeli TSUE przyjmie szerokie podejście do obowiązków sądu, może to istotnie zwiększyć poziom ochrony konsumentów w sporach z bankami.

Nie tylko RRSO i prowizje

Sprawa C-831/24 dotyczy również innych niezwykle istotnych zagadnień związanych z obowiązkami informacyjnymi banków. Jednym z nich jest sposób informowania konsumenta o zasadach wcześniejszej spłaty kredytu. W praktyce wiele umów zawiera bardzo ogólne lub nieprecyzyjne postanowienia dotyczące rozliczenia kosztów po wcześniejszej spłacie zobowiązania.

To szczególnie ważne, ponieważ przepisy wymagają, aby konsument już na etapie zawierania umowy był w stanie zrozumieć:

jakie koszty poniesie,
kiedy mogą one ulec zmianie,
oraz w jaki sposób zostaną rozliczone w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu.

Brak przejrzystości w tym zakresie od lat stanowi jeden z najczęściej podnoszonych zarzutów w sprawach dotyczących SKD.

Czy każde naruszenie może prowadzić do sankcji?

Kolejna istotna kwestia dotyczy samego charakteru sankcji kredytu darmowego.

Banki od dawna próbują argumentować, że SKD powinna być stosowana wyłącznie w przypadku „poważnych” lub „istotnych” naruszeń. Konsumenci wskazują natomiast, że skoro ustawa nakłada na kredytodawcę konkretne obowiązki informacyjne, to ich naruszenie powinno wywoływać skutki niezależnie od tego, jak bank ocenia ciężar uchybienia.

Stanowisko TSUE może więc przesądzić o tym, czy sądy będą mogły oceniać „wagę” błędu banku, czy też samo naruszenie obowiązków ustawowych będzie wystarczające do zastosowania SKD.

Sprawa C-831/24 wpisuje się w coraz wyraźniejszy trend wzmacniania ochrony konsumentów przez orzecznictwo unijne, mowa tutaj o Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przykładem jest wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, w którym Trybunał jednoznacznie wskazał, że bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe.

To orzeczenie już teraz wpływa na praktykę polskich sądów. Coraz częściej pojawiają się przypadki:

zawieszania postępowań do czasu zapoznania się z nową linią orzeczniczą TSUE,
uchylania rozstrzygnięć i kierowania spraw do ponownego rozpoznania,
pogłębionej analizy obowiązków informacyjnych banków.

Można powiedzieć, że sądy weszły obecnie w etap intensywnego kształtowania standardów ochrony konsumentów w sprawach dotyczących kredytów konsumenckich.

Dlaczego najbliższe miesiące będą kluczowe?

Opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-831/24 ma zostać przedstawiona 11 czerwca 2026 r. Choć formalnie nie wiąże TSUE, bardzo często wyznacza kierunek późniejszego wyroku.

W praktyce może to oznaczać kolejny ważny krok w stronę ujednolicenia orzecznictwa dotyczącego sankcji kredytu darmowego.

Dla konsumentów oznacza to przede wszystkim jedno: spory dotyczące kredytów konsumenckich coraz mocniej koncentrują się wokół jakości informacji przekazywanych przez banki oraz rzeczywistej przejrzystości umów.

11 czerwca 2026 r. może być przełomowy dla spraw SKD

Jak zawsze przy najważniejszych sprawach dotyczących konsumentów i sporów z sektorem bankowym — będziemy relacjonować w tym dniu wydarzenia bezpośrednio z TSUE. Na bieżąco przekażemy jakie stanowisko przedstawi Rzecznik Generalny, co może ono oznaczać dla spraw SKD oraz jaki wpływ może mieć na przyszłe procesy przeciwko bankom w Polsce.

TSUE 831-24 _SKD_11.06.2026_1

Dziękujemy, że jesteś z nami

Wesprzyj działania Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB)

Od lat działamy społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.

Analizujemy projekty ustaw, bierzemy udział w pracach komisji, reagujemy na nieprawidłowości i edukujemy konsumentów rynku usług finansowych, aby mieli realną wiedzę i realną ochronę.

Uruchomiliśmy zbiórkę na edukację i działania systemowe, aby móc kontynuować te działania w czasie intensywnych prac legislacyjnych i orzeczniczych.