TSUE zajmie się obowiązkami sądów w sprawach Sankcji Kredytu Darmowego – sprawa C-831/24 (Machski)

11 czerwca 2026 r. rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przedstawi opinię w sprawie C-831/24 (Machski), która może mieć istotne znaczenie dla tysięcy postępowań dotyczących Sankcji Kredytu Darmowego (SKD). Na rozstrzygnięcie TSUE oczekuje obecnie wiele sądów powszechnych, a także Sąd Najwyższy, który zawiesił wydanie uchwały w sprawie III CZP 15/25 do czasu uzyskania odpowiedzi na pytania prejudycjalne.

Sprawa została skierowana do TSUE przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. W postępowaniu kredytobiorca dochodzi zwrotu nadpłaconych świadczeń po skorzystaniu z Sankcji Kredytu Darmowego przewidzianej w ustawie o kredycie konsumenckim. Istota sporu sprowadza się do ustalenia zakresu obowiązków sądu krajowego przy badaniu zasadności zastosowania tej sankcji.

Czy sąd ma obowiązek samodzielnie badać wszystkie naruszenia umowy?

Najważniejsze pytanie dotyczy tego, czy sąd rozpoznający sprawę powinien ograniczyć się wyłącznie do naruszeń wskazanych przez konsumenta w oświadczeniu o skorzystaniu z SKD, czy też ma obowiązek samodzielnie zbadać całą umowę kredytową i ustalić, czy wystąpiły również inne naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim, które mogłyby uzasadniać zastosowanie sankcji.

Pytanie prejudycjalne nr 1:

„Czy art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy intepretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy, przy rozpoznawaniu sprawy, w której konsument powołuje się na obowiązek zwrotu przez kredytodawcę nadpłaconej należności wskutek skorzystania z konsumenta z sankcji przewidzianej w prawie krajowym, polegającej na prawie skierowania do kredytodawcy pisemnego oświadczenia, na mocy którego wygasają obowiązki konsumenta do zapłaty odsetek kapitałowych i innych kosztów kredytu, obowiązek zbadania z urzędu, czy kredytodawca naruszył przepisy krajowe, inne niż te, na które powołał się konsument w skierowanym do kredytodawcy pisemnym oświadczeniu, a których naruszenie również uprawnia konsumenta do skorzystania z powyższej sankcji?”

Problem ma charakter systemowy. W praktyce konsumenci często wskazują w swoich oświadczeniach jedynie wybrane naruszenia ustawy, podczas gdy w toku postępowania mogą ujawnić się kolejne uchybienia po stronie kredytodawcy. Powstaje zatem pytanie, czy sąd powinien brać pod uwagę wyłącznie te zarzuty, które zostały wskazane przez konsumenta, czy też aktywnie chronić prawa konsumenta poprzez samodzielne badanie wszystkich możliwych podstaw zastosowania SKD.

Jak dokładnie bank musi opisać wcześniejszą spłatę kredytu?

Pozostałe pytania prejudycjalne dotyczą obowiązków informacyjnych kredytodawców. Sąd odsyłający pyta między innymi, czy procedura przedterminowej spłaty kredytu powinna być opisana w umowie w sposób na tyle jasny i szczegółowy, aby konsument mógł samodzielnie, bez konieczności uzyskiwania dodatkowych informacji od kredytodawcy, ustalić wszystkie czynności niezbędne do skutecznej wcześniejszej spłaty zobowiązania.

Pytanie prejudycjalne nr 2:

„Czy art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008/48/WE należy rozumieć w ten sposób, że wymóg jasnego określenia procedury przedterminowej spłaty nakłada na kredytodawcę obowiązek zredagowania opisu sposobu postępowania, w taki sposób, aby konsument w toku wykonywania umowy miał możliwość bez zasięgania dodatkowych informacji u kredytodawcy (lub czynienia z nim dodatkowych uzgodnień), stwierdzić punkt po punkcie, kto, w jaki sposób i w jakiej kolejności wykonać ma czynności związane z przedterminową spłatą, z wyraźnym oznaczeniem zdarzenia stanowiącego ostatni element tej procedury?”

Czy każde uchybienie banku powinno oznaczać Sankcję Kredytu Darmowego?

Trzecie pytanie dotyczy konsekwencji ewentualnych naruszeń tych obowiązków. TSUE będzie musiał ocenić, czy każde uchybienie w zakresie obowiązków informacyjnych powinno automatycznie prowadzić do zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego, czy też konieczna jest ocena wagi naruszenia oraz jego rzeczywistego wpływu na sytuację konsumenta.

Pytanie prejudycjalne nr 3:

„Czy art. 23 dyrektywy 2008/48/WE należy intepretować w ten sposób, że brak dopełnienia obowiązku jasnego i zwięzłego opisania procedury przedterminowej spłaty w rozumieniu art. 10 ust. 2 lit. r) tej dyrektywy, rodzi zawsze konieczność zastosowania sankcji wobec kredytodawcy, czy też zastosowanie sankcji zależeć może od stopnia naruszenia wskazanego obowiązku, w szczególności, czy dopuszczalne jest odstąpienie od zastosowania sankcji w sytuacji, gdy procedura przedterminowej spłaty została przedstawiona w sposób niepełny i nie ma to negatywnego wpływu na sferę praw i obowiązków konsumenta w okolicznościach konkretnej sprawy?”

Rozstrzygnięcie sprawy może mieć fundamentalne znaczenie dla praktyki orzeczniczej w Polsce. Jeżeli TSUE uzna, że sądy mają obowiązek samodzielnego badania wszystkich możliwych naruszeń ustawy o kredycie konsumenckim, pozycja kredytobiorców w sporach dotyczących SKD może ulec istotnemu wzmocnieniu. Jeżeli natomiast Trybunał przyjmie, że sąd jest związany wyłącznie zarzutami wskazanymi przez konsumenta, ciężar wykazania wszystkich naruszeń nadal będzie spoczywał przede wszystkim na kredytobiorcy.

Warto podkreślić, że pełnomocnikiem kredytobiorcy w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Białymstoku jest adw. Bartosz Czupajło z kancelarii Czupajło Ciskowski & Partnerzy, partner wspierający Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu. Sprawa jest uważnie obserwowana zarówno przez środowisko prawnicze, jak i organizacje konsumenckie, ponieważ odpowiedzi TSUE mogą wyznaczyć kierunek rozstrzygania tysięcy postępowań dotyczących Sankcji Kredytu Darmowego w najbliższych latach.

TSUE zajmie się kwestią odsetek od świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej – sprawa C-903/24 (Zmarka)

23 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne w sprawie C-903/24 (Zmarka) dotyczące wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG oraz zasady skuteczności prawa Unii Europejskiej.

Sprawa dotyczy sytuacji, w której konsumenci wezwali bank do zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej, jednak w samym wezwaniu nie wskazali dokładnej kwoty dochodzonego roszczenia. Kwota ta została sprecyzowana dopiero w pozwie. Bank, mimo otrzymania wezwania, nie dokonał zwrotu środków i spełnił świadczenie dopiero po zakończeniu postępowania.

Od kiedy konsumentowi należą się odsetki?

Sąd odsyłający pyta TSUE, czy prawo unijne stoi na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą konsument może uzyskać odsetki ustawowe za opóźnienie dopiero od momentu doręczenia przedsiębiorcy wezwania do zapłaty zawierającego konkretnie wskazaną kwotę.

Pytanie prejudycjalne:

„Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą sąd może zasądzić od przedsiębiorcy na rzecz konsumenta odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty świadczenia nienależnego spełnionego na podstawie nieuczciwego warunku umownego dopiero od daty, w której przedsiębiorcy zostanie doręczone wezwanie do zapłaty wskazujące konkretną kwotę, której zwrotu żąda konsument?”

Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy wymaganie od konsumenta precyzyjnego wyliczenia roszczenia już na etapie wezwania do zapłaty nie stanowi nadmiernego formalizmu ograniczającego skuteczność ochrony przewidzianej w dyrektywie 93/13/EWG. Kwestia ta może mieć istotne znaczenie dla wielu postępowań dotyczących nieważnych umów kredytowych, w których konsumenci dochodzą nie tylko zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń, ale również odsetek za okres, w którym bank bezpodstawnie dysponował ich środkami.

Rozstrzygnięcie TSUE może wpłynąć na praktykę orzeczniczą polskich sądów w zakresie ustalania początku biegu odsetek od roszczeń wynikających z nieważnych lub zawierających klauzule abuzywne umów kredytowych.

11 czerwca będziemy relacjonować wydarzenia z TSUE na żywo

Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu będzie na bieżąco monitorowało przebieg obu postępowań przed TSUE – sprawy C-831/24 (Machski) dotyczącej Sankcji Kredytu Darmowego oraz sprawy C-903/24 (Zmarka) dotyczącej odsetek od świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej.

📌 11 czerwca od godziny 9:30 będziemy relacjonować na żywo publikację opinii Rzecznika Generalnego Deana Spielmanna w sprawie C-831/24 oraz ogłoszenie wyroku TSUE w sprawie C-903/24, w której rzecznikiem generalnym był Rimvydas Norkus.

📌 Około godziny 11:00–12:00 połączymy się na żywo z adw. Bartoszem Czupajło – pełnomocnikiem w sprawie C-831/24 oraz adw. Karoliną Pilawską, aby omówić pierwsze wnioski po porannych wydarzeniach w TSUE oraz znaczenie stanowisk Trybunału dla konsumentów i spraw przeciwko bankom.

📌 Wieczorem o godzinie 18:00 zapraszamy na specjalny live z adw. Bartoszem Czupajło, podczas którego wspólnie przeanalizujemy zarówno opinię TSUE w sprawie C-831/24, jak i wyrok w sprawie C-903/24, ich praktyczne znaczenie dla kredytobiorców, wpływ na nowe sprawy, sprawy będące w toku, postępowania apelacyjne oraz możliwe reakcje sektora bankowego i polskich sądów.

📌 Rejestracja na poranne wydarzenie (9:30):
https://sbb.clickmeeting.com/tsue-11-czerwca-2026-banki-pod-sciana-/register

📌 Rejestracja na wieczorny live (18:00):
https://sbb.clickmeeting.com/tsue-11-czerwca-2026-co-dalej-ze-sprawami-o-skd-przeciwko-bankom-/register

📡 Retransmisje wydarzeń będą dostępne również na Facebooku, YouTube oraz TikToku Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu.

#TSUE #SKD #SankcjaKredytuDarmowego #C83124 #C90324 #Machski #Zmarka #StopBankowemuBezprawiu #BankoweBezprawie #PrawaKonsumenta #Kredytobiorcy #TSUE2026 #BartoszCzupajło #ProcesyPrzeciwkoBankom #Konsumenci #PrawoUE

TSUE- 831-24 – 903-24 – 11.06.2026 – www

Dziękujemy, że jesteś z nami

Wesprzyj działania Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB)

Od lat działamy społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.

Analizujemy projekty ustaw, bierzemy udział w pracach komisji, reagujemy na nieprawidłowości i edukujemy konsumentów rynku usług finansowych, aby mieli realną wiedzę i realną ochronę.

Uruchomiliśmy zbiórkę na edukację i działania systemowe, aby móc kontynuować te działania w czasie intensywnych prac legislacyjnych i orzeczniczych.