Na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, zaplanowanym w związku z poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniach grupowych (druk nr 1148), nie doszło do pierwszego czytania projektu – z uwagi na ograniczenia czasowe jakie miała komisja.
Posiedzenie miało charakter prezentacji stanowisk, podczas którego swoje opinie przedstawili Posłowie, przedstawiciel Rzecznika Finansowego oraz przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości.
Z wypowiedzi uczestników posiedzenia wynika, że zarówno Posłowie, jak i Ministerstwo Sprawiedliwości opowiadają się za dalszym procedowaniem projektu, przy jednoczesnym wskazaniu obszarów wymagających pogłębionej analizy i doprecyzowania.
Kluczowe aspekty poruszane podczas posiedzenia
1. Model tzw. zamykania grup
Jednym z głównych tematów była propozycja wprowadzenia mechanizmu zamykania grup, który – zgodnie z przedstawianą argumentacją – miałby przeciwdziałać obstrukcji postępowań grupowych. Wskazywano, że w praktyce pełnomocnicy banków doprowadzają do „wyłamywania się” pojedynczych członków grup poprzez zawieranie indywidualnych ugód w toku postępowania, co skutkuje koniecznością każdorazowego odraczania rozpraw i ponownego ustalania składu grupy.
Podnoszono jednocześnie konieczność precyzyjnego określenia procedur wyłączania członków z grupy, w tym rozważenia wymogu zgody większości grupy, aby ograniczyć zarówno działania obstrukcyjne pozwanych przedsiębiorców, jak i sytuacje, w których interes całej grupy byłby uzależniony od decyzji pojedynczych osób.
2. Dochodzenie roszczeń finansowych ponad minimum grupowe
Kolejnym istotnym zagadnieniem była możliwość dochodzenia przez członków grupy roszczeń finansowych przekraczających minimalną kwotę ustaloną dla całej grupy. Wskazywano na potrzebę wypracowania rozwiązań, które z jednej strony pozwolą zabezpieczyć indywidualne interesy konsumentów, a z drugiej nie doprowadzą do nadmiernej fragmentaryzacji sporów oraz mnożenia postępowań indywidualnych.
3. Efektywność i koszty postępowań
Podczas posiedzenia zwracano uwagę na konieczność wprowadzenia rozwiązań:
- obniżających koszty postępowań sądowych,
- ograniczających koszty zastępstwa procesowego,
- usprawniających reakcję sądów na zmiany w sytuacji prawnej grupy.
Podkreślano, że bez takich zmian postępowania grupowe nie będą realnie dostępne dla szerokiego grona konsumentów, a ich przewlekłość będzie się utrzymywać.
4. Ochrona praw konsumentów
Wypowiedzi uczestników posiedzenia akcentowały, że projektowane zmiany powinny prowadzić do wprowadzenia rzeczywistych, a nie pozornych mechanizmów ochrony konsumentów w ramach postępowań grupowych, w tym w szczególności w zakresie kosztów finansowych związanych z udziałem w tych postępowaniach.
Ogólne uwagi na temat projektu i celu procedowania
1. Cel ustawy
Podkreślano, że zasadniczym celem projektowanych zmian ma być wprowadzenie bardziej przejrzystych, efektywnych i sprawiedliwych procedur dochodzenia roszczeń w postępowaniach grupowych. Zwracano uwagę, że ustawa powinna skutecznie przeciwdziałać praktykom obstrukcyjnym stosowanym przez dużych przedsiębiorców – w szczególności banki – polegającym m.in. na zawieraniu indywidualnych ugód z członkami grupy w toku postępowań, co prowadzi do ich przewlekłości. Praktyki te są znane z dotychczasowych postępowań grupowych przeciwko instytucjom finansowym.
2. Problemy proceduralne i obciążenie sądów
Wskazywano, że projekt ustawy musi realnie odpowiadać na problem odciążenia wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie podnoszono, że zaproponowany w obecnym kształcie model grup zamkniętych oraz możliwość dochodzenia roszczeń ponad ustalone minima mogą – bez odpowiedniego doprecyzowania – ograniczać osiągnięcie tego celu, prowadząc do fragmentaryzacji sporów i konieczności prowadzenia kolejnych postępowań. Z tego względu akcentowano potrzebę dalszego przemyślenia i dopracowania tych rozwiązań.
3. Lobbing i interesy banków
Zwracano uwagę na konieczność zachowania szczególnej ostrożności w dalszym procedowaniu projektu, mając na względzie wpływ lobbingu sektora bankowego. Podkreślano, że projekt ustawy powinien być odporny na naciski zewnętrzne, które mogłyby osłabiać jego skuteczność lub prowadzić do rozwiązań niekorzystnych z punktu widzenia konsumentów.
4. Doświadczenia innych państw
W toku dyskusji wskazywano, że przy dalszych pracach legislacyjnych warto uwzględnić rozwiązania funkcjonujące w innych państwach europejskich, takich jak Niemcy czy Francja, gdzie istnieją różne modele postępowań zbiorowych, w tym mechanizmy zamykania grup. Doświadczenia te mogą stanowić istotny punkt odniesienia przy tworzeniu krajowych regulacji, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki polskiego systemu prawnego.
Podsumowanie
Dzisiejsze posiedzenie Komisji miało charakter wprowadzający i sygnalizujący kierunki dalszych prac nad projektem ustawy. Choć nie doszło do pierwszego czytania, wyraźnie wybrzmiała wola kontynuowania prac legislacyjnych przy jednoczesnym wskazaniu kluczowych kwestii wymagających doprecyzowania.
Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu przygotuje własne stanowisko dotyczące projektowanych zmian, które zostanie przekazane Przewodniczącemu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Posłom – członkom Komisji.
O dalszych działaniach będziemy informować na bieżąco.
#postępowaniagrupowe #ochronakonsumentów #prawokonsumenckie #Sejm #KomisjaSprawiedliwości #legislacja #konsumenci #SBB
Wesprzyj działania SBB
SBB działa społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.
Każda forma wsparcia pomaga nam analizować prawo, interweniować i edukować konsumentów rynku finansowego.
Główna zbiórka – edukacja i działania systemowe:
Pomagam.pl: https://pomagam.pl/yk499d
Pomaganie bez dodatkowych kosztów: FaniMani (przy okazji zakupów online): https://fanimani.pl/bankowebezprawie/
Inne formy wsparcia: Darowizna szybka: https://www.bankowebezprawie.pl/darowizna-szybka/ Darowizna z odliczeniem: https://www.bankowebezprawie.pl/wspierajsbb/ Przekaż 1,5% podatku: https://fsmm.pl/stowarzyszenie-stop-bankowemu-bezprawiu/
Znajdź nas w sieci:
Facebook: https://facebook.com/BankoweBezprawie
X (Twitter): https://x.com/SBBezprawiu
Instagram: https://instagram.com/bankowebezprawie.pl
TikTok: https://tiktok.com/@sbb3377
YouTube: https://youtube.com/@BankoweBezprawiepl Strona: https://bankowebezprawie.pl
