W styczniu 2026 roku Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB) zorganizowało ogólnopolską konferencję poświęconą kluczowym wyzwaniom rynku finansowego z perspektywy konsumentów. Wydarzenie zgromadziło prawników, ekspertów oraz przedstawicieli organizacji społecznych, którzy wspólnie przeanalizowali aktualny i przyszły wpływ orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz toczących się procesów legislacyjnych na sytuację kredytobiorców i pożyczkobiorców w Polsce.
Konferencja jednoznacznie potwierdziła: rok 2026 będzie rokiem systemowych rozstrzygnięć, zarówno na poziomie sądowym (TSUE), jak i ustawowym, które mogą trwale zmienić relacje pomiędzy sektorem finansowym a konsumentami.
TSUE jako realna tarcza ochronna konsumentów
Jednym z kluczowych wniosków konferencji było potwierdzenie, że orzecznictwo TSUE pozostaje fundamentem skutecznej ochrony konsumenckiej. To właśnie wyroki Trybunału:
- ujednolicają wykładnię prawa w całej Unii Europejskiej,
- eliminują krajowe próby obchodzenia ochrony konsumenta,
- ograniczają możliwość przeciągania postępowań przez sektor bankowy,
- wzmacniają pozycję procesową kredytobiorców.
Eksperci podkreślali, że TSUE nie tworzy nowego prawa, lecz przywraca realną skuteczność przepisów obowiązujących od lat, które wcześniej były marginalizowane lub interpretowane na korzyść sektora finansowego.
WIBOR pod lupą – problem o skali miliardów złotych
Szczególne miejsce w debacie zajęła problematyka kredytów opartych o wskaźnik WIBOR. Prelegenci wskazywali, że:
- WIBOR coraz częściej funkcjonuje w oderwaniu od realnych transakcji rynkowych,
- sektor bankowy charakteryzuje się nadpłynnością, co podważa ekonomiczne uzasadnienie wskaźnika,
- skutkiem są zawyżone koszty kredytów, które w skali roku mogą oznaczać dla konsumentów dziesiątki miliardów złotych nadpłat.
Istotnym sygnałem systemowego charakteru problemu jest zaproszenie strony społecznej – w tym SBB – do debaty w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich poświęconej WIBOR-owi. Potwierdza to, że zagadnienie to przestało być wyłącznie sporem sądowym, a stało się kwestią o randze publicznej.
Sankcja kredytu darmowego – nowy front ochrony konsumentów
Drugim kluczowym obszarem analizy była sankcja kredytu darmowego (SKD). Eksperci wskazywali na:
- masowe naruszenia obowiązków informacyjnych w umowach kredytów konsumenckich,
- brak jednolitej praktyki orzeczniczej w sądach krajowych,
- rosnące znaczenie pytań prejudycjalnych kierowanych do TSUE.
Szczególne znaczenie mają sprawy, w których Trybunał ma rozstrzygnąć m.in.:
- czy sąd krajowy powinien badać naruszenia z urzędu,
- czy dopuszczalne jest naliczanie odsetek od kosztów faktycznie niewypłaconych konsumentowi,
- jak należy rozumieć obowiązki informacyjne dotyczące RRSO i całkowitego kosztu kredytu.
Uczestnicy konferencji byli zgodni, że SKD może stać się kolejnym mechanizmem systemowej korekty patologii rynku finansowego, analogicznie do przełomu, jaki przyniosły sprawy frankowe.
Legislacja – cztery kluczowe ustawy w procesie
Istotnym elementem konferencji – w szczególności w pierwszej części poświęconej ustawie frankowej, omawianej przez mec. Karolinę Pilawską – było uporządkowanie informacji dotyczących czterech równolegle procedowanych procesów legislacyjnych, które w 2026 r. mogą przesądzić o realnym zakresie ochrony konsumentów.
1. Ustawa o kredycie konsumenckim – implementacja CCD II (projekt UC82)
Sejm prowadzi prace nad nową ustawą o kredycie konsumenckim, której celem jest dostosowanie polskiego prawa do unijnej dyrektywy CCD II. Projekt znajduje się na etapie prac legislacyjnych i posiada numer projektu UC 82.
Zakres zmian obejmuje m.in.:
- zniesienie limitu kwoty kredytu konsumenckiego,
- wzmocnienie badania zdolności kredytowej,
- zakaz sprzedaży wiązanej,
- rozszerzenie obowiązków informacyjnych wobec konsumentów.
2. „Ustawa frankowa” – specustawa dotycząca spraw CHF druk nr 1758
Projekt tzw. ustawy frankowej był przedmiotem szczegółowej analizy podczas konferencji. Na etapie rządowym funkcjonował jako projekt UD184, natomiast w Sejmie procedowany jest jako druk nr 1758.
Celem ustawy jest usprawnienie postępowań sądowych dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do CHF. Podkreślano jednak, że ostateczny kształt ustawy oraz jej zasadność pozostają ściśle powiązane z nadchodzącymi wyrokami TSUE, które mogą przesądzić o zbędności części projektowanych rozwiązań.
3. Postępowania grupowe – druk nr 1148
Procedowany w Sejmie druk nr 1148 dotyczy nowelizacji ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniach grupowych. Projekt ma na celu uproszczenie procedur i zwiększenie realnej dostępności tej formy dochodzenia roszczeń, szczególnie w sprawach konsumenckich.
Eksperci podkreślali, że bez skutecznej reformy postępowań grupowych ochrona konsumentów pozostanie fragmentaryczna.
4. Kodeks postępowania cywilnego – projekt UD261
Procedowana nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego (projekt UD261) może istotnie wpłynąć na sytuację konsumentów w sporach z bankami.
SBB zwraca uwagę na ryzyka związane z rozszerzeniem posiedzeń niejawnych, likwidacją postępowania konsumenckiego oraz ograniczeniem badania przedawnienia na etapie egzekucji.
Podkreślano, że zmiany proceduralne nie mogą odbywać się kosztem prawa konsumentów do sądu i realnej ochrony przed nieuczciwymi roszczeniami.
Rola SBB – organizacja parasolowa rynku finansowego
Zamykając konferencję, Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu jasno określiło swoją rolę na kolejne lata:
- rozszerzenie działań na cały rynek usług finansowych,
- intensyfikację edukacji konsumenckiej,
- aktywny udział w procesach legislacyjnych i debatach publicznych,
- rozwój narzędzi wsparcia (poradniki, webinary, planowana aplikacja informacyjna),
- budowanie zaplecza eksperckiego we współpracy z kancelariami i organizacjami społecznymi.
Przesłanie na 2026 rok
Konferencja zakończyła się jednoznacznym przesłaniem:
„Bądźmy silni, twardzi i nie dajmy się.”
Rok 2026 może przynieść falę wygranych konsumentów – pod warunkiem świadomości, konsekwencji i solidarności.
KONFERENCJA Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu 15.01.2026 link do konferencji – nagranie na YouTube SBB
prezentacja_podsumowanie_konferencja 15.01.2026
Wesprzyj działania Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB)
Od lat działamy społecznie i niezależnie – bez finansowania komercyjnego.
Analizujemy projekty ustaw, bierzemy udział w pracach komisji, reagujemy na nieprawidłowości i edukujemy konsumentów rynku usług finansowych, aby mieli realną wiedzę i realną ochronę.
Uruchomiliśmy zbiórkę na edukację i działania systemowe, aby móc kontynuować te działania w czasie intensywnych prac legislacyjnych i orzeczniczych.
Pomagam.pl – zbiórka główna: https://pomagam.pl/yk499d
To najszybszy sposób, by bezpośrednio wesprzeć nasze bieżące działania.
Możesz pomagać także przy okazji codziennych zakupów
Wspieraj SBB bez żadnych dodatkowych kosztów – wystarczy robić zakupy online tak jak zawsze.
FaniMani: https://fanimani.pl/bankowebezprawie/
Każdy zakup w sklepie partnerskim to drobna darowizna dla SBB.
Inne formy wsparcia
- Darowizna szybka: https://www.bankowebezprawie.pl/darowizna-szybka/
- Darowizna z odliczeniem od dochodu: https://www.bankowebezprawie.pl/wspierajsbb/
- Przekaż 1,5% podatku: https://fsmm.pl/stowarzyszenie-stop-bankowemu-bezprawiu/
darowizny można wpłacać jako przelew tradycyjny lub BLIK i online poprzez iMoje, T-Pay lub PayPal
Każda forma wsparcia ma znaczenie – razem budujemy realną ochronę konsumentów. – prezentacja_wesprzyj_SBB
Znajdziesz nas także tutaj:
Facebook: https://facebook.com/BankoweBezprawie
X: https://x.com/SBBezprawiu
Instagram: https://instagram.com/bankowebezprawie.pl
TikTok: https://tiktok.com/@sbb3377
YouTube: https://youtube.com/@BankoweBezprawiepl- www: https://bankowebezprawie.pl
